Żuraw wieżowy górnoobrotowy vs dolnoobrotowy — czym się różnią i który wybrać

Kiedy przeglądasz ofertę żurawi wieżowych i widzisz nazwy takie jak Potain MD, Potain MDT, Liebherr ECB czy Terex CTT, jedna z pierwszych różnic technicznych jaką powinieneś rozumieć to podział na żurawie górnoobrotowe i dolnoobrotowe. To nie jest detal techniczny interesujący wyłącznie inżynierów – ma bezpośredni wpływ na to jaką przestrzeń zajmuje żuraw na placu budowy, jak wysoka może być wieża, jakie są wymagania dotyczące fundamentu i w jakich warunkach terenowych można daną maszynę bezpiecznie ustawić. Błędne założenia na etapie planowania – na przykład kupno żurawia dolnoobrotowego do inwestycji gdzie potrzebna jest wieża wyższa niż dwadzieścia metrów – mogą oznaczać drogie przeplanowanie lub konieczność zmiany sprzętu w trakcie budowy. W tym artykule tłumaczymy w prosty i konkretny sposób jak działa każdy z tych typów, jakie są ich realne zalety i ograniczenia oraz jak dobrać odpowiedni dla swojego projektu na podstawie trzech kluczowych parametrów.

Żuraw górnoobrotowy — mechanizm i zasada działania

Żuraw górnoobrotowy to typ w którym mechanizm obrotu – platforma zwana wieńcem obrotowym – znajduje się na szczycie wieży, tuż pod ramieniem roboczym. Cała wieża stoi nieruchomo, tylko szczytowa część z ramieniem, kabiną operatora i przeciwwysięgnikiem obraca się o trzysta sześćdziesiąt stopni wokół osi wieży. To rozwiązanie stosowane w przytłaczającej większości żurawi wieżowych przeznaczonych do poważnych inwestycji budowlanych – praktycznie wszystkie modele Terex CTT i CTT, Potain MDT i MD oraz Liebherr ECB i ECH to żurawie górnoobrotowe.

Kluczowa zaleta tego rozwiązania to możliwość niemal nieograniczonego podwyższania wieży. Ponieważ wieża jest nieruchoma, można ją budować sekcja po sekcji za pomocą systemu wspinaczkowego – żuraw dosłownie sam się podwyższa wraz ze wzrostem budynku, wciągając nowe sekcje wieży od podstawy lub wstawiając je w środek kolumny przez specjalną klatkę wspinaczkową. Dzięki temu jeden żuraw może obsługiwać budynek od fundamentów po dach nawet jeśli końcowa wysokość sięga pięćdziesięciu czy sześćdziesięciu metrów. Żuraw Liebherr EC-H 200 z oferty GEP Poland osiąga wysokość pod hakiem pięćdziesiąt dwa metry – to ponad siedemnaście kondygnacji – właśnie dzięki tej właściwości.

Żuraw dolnoobrotowy — budowa i charakterystyczne cechy

W żurawiu dolnoobrotowym mechanizm obrotu jest umieszczony przy podstawie wieży – niemal przy ziemi. Cała wieża wraz z ramieniem i kabiną obraca się jako jedna całość wokół swojej dolnej części. Operator może siedzieć w kabinie umieszczonej nisko na wieży lub sterować żurawiem z ziemi za pomocą pilota radiowego – to drugie rozwiązanie jest coraz częstsze w nowszych modelach. Żurawie szybkiego montażu klasy FB Gru dostępne w GEP Poland to właśnie żurawie dolnoobrotowe – cała składana struktura obraca się od podstawy.

Główną zaletą żurawia dolnoobrotowego jest prostota konstrukcji i szybkość montażu. Nie ma potrzeby budowania wysokiej nieruchomej wieży z precyzyjnym systemem wspinaczkowym – cała maszyna to jeden obracający się element. Przekłada się to na krótszy czas montażu, niższy koszt i brak wymagań co do fundamentu betonowego w przypadku modeli szybkiego montażu. Ograniczeniem jest natomiast maksymalna wysokość robocza – ponieważ cała wieża się obraca, jej masa i obciążenia dynamiczne podczas obrotu rosną dramatycznie wraz z wysokością. W praktyce żurawie dolnoobrotowe pracują efektywnie do wysokości od dwudziestu do dwudziestu pięciu metrów pod hakiem, co odpowiada budynkom do sześciu do siedmiu kondygnacji.

Kluczowe różnice w praktyce budowlanej

Pierwsza i najważniejsza różnica praktyczna to strefa zagrożenia podczas obrotu. W żurawiu górnoobrotowym wieża jest nieruchoma, a obraca się tylko szczytowa część na wysokości kilkudziesięciu metrów – jeśli ktoś stoi w pobliżu podstawy żurawia, nie znajduje się w strefie zagrożenia od obracającego się elementu. W żurawiu dolnoobrotowym cała wieża obraca się blisko ziemi – przeciwwysięgnik i liny stabilizujące przechodzą przez przestrzeń na wysokości od jednego do czterech metrów. To wymaga wydzielenia strefy bezpieczeństwa wokół podstawy żurawia i uniemożliwia normalny ruch pieszy w promieniu kilku metrów od maszyny podczas pracy. Na ciasnych placach budowy w centrum miasta to istotne ograniczenie.

Druga różnica to wymagania dotyczące wolnej przestrzeni nad budynkiem. Żuraw górnoobrotowy z długim przeciwwysięgnikiem potrzebuje kilku metrów wolnej przestrzeni za wieżą dla tego elementu – przy budowach w gęstej zabudowie gdzie za plac budowy jest kamienica lub inna przeszkoda, projektant musi uwzględnić długość przeciwwysięgnika. Modele flat top jak Terex CTT czy Potain MDT rozwiązują ten problem przez skrócony lub wyeliminowany przeciwwysięgnik wystający ponad ramieniem – ale to osobna kategoria i osobna decyzja projektowa omówiona w dedykowanym artykule o flat top vs topkit.

Trzecia różnica to koszt i czas montażu. Żuraw górnoobrotowy wymaga fundamentu betonowego, specjalistycznej ekipy montażowej z żurawiem pomocniczym i od trzech do pięciu dni roboczych na postawienie. Żuraw dolnoobrotowy szybkiego montażu można rozłożyć w dwie godziny bez żurawia pomocniczego. Dla projektu trwającego rok ta różnica jest wliczona w harmonogram i jest do zaakceptowania. Dla projektu trwającego trzy miesiące, gdzie montaż i demontaż żurawia górnoobrotowego zajmuje łącznie dwa tygodnie i kosztuje kilkanaście tysięcy złotych – żuraw dolnoobrotowy szybkiego montażu jest zdecydowanie lepszym wyborem.

Przegląd modeli z oferty GEP Poland według typu obrotu

Żurawie górnoobrotowe w ofercie GEP Poland to całe serie Terex CTT (modele 91, 121, 132, 141, 161, 181, 182, 231), Potain MD i MDT (modele MD 125, MD 178, MD 208, MD 238, MDT 178, MDT 189, MDT 218, MDT 265, MDT 368) oraz Liebherr ECB i ECH (modele 71 ECB, 110 ECB, 132 ECH, 200 ECH). To maszyny przeznaczone dla poważnych inwestycji budowlanych – udźwig od pięciu do szesnastu ton, zasięg od pięćdziesięciu do siedemdziesięciu pięciu metrów, wysokość pod hakiem od trzydziestu do ponad pięćdziesięciu metrów. Wymagają fundamentu betonowego i profesjonalnego montażu, ale oferują parametry niedostępne dla żadnego żurawia dolnoobrotowego.

Żurawie dolnoobrotowe szybkiego montażu to seria FB Gru (GA 130, GA 136, 1131 RBI) – maszyny o udźwigu dwa do czterech ton, zasięgu trzydzieści do trzydziestu sześciu metrów i wysokości haka do dwudziestu trzech metrów. Bez fundamentu, montaż w dwie godziny, mobilne i ekonomiczne w eksploatacji. Wybór między tymi kategoriami jest prosty gdy zna się parametry projektu: budynek powyżej sześciu kondygnacji lub udźwig powyżej czterech ton to żuraw górnoobrotowy, poniżej tych progów żuraw dolnoobrotowy szybkiego montażu jest wystarczający i tańszy.

Jak wybrać odpowiedni typ dla swojego projektu

Decyzja sprowadza się do odpowiedzi na trzy pytania. Pierwsze: ile kondygnacji ma Twój budynek? Do sześciu kondygnacji i wysokości haka do dwudziestu trzech metrów wystarczy żuraw dolnoobrotowy szybkiego montażu. Od siedmiu kondygnacji w górę lub przy wymaganej wysokości haka powyżej dwudziestu pięciu metrów konieczny jest żuraw górnoobrotowy.

Drugie pytanie: jaki jest najcięższy element do podniesienia? Jeśli to palety z bloczkami, okna, palety ceramiki lub inne materiały budowlane do masy tysiąca pięciuset kilogramów – żuraw dolnoobrotowy o udźwigu czterech ton wystarczy. Jeśli planujesz podnosić prefabrykowane płyty ścienne ważące cztery do sześciu ton, stalowe wiązary kratowe lub ciężkie elementy żelbetowe – musisz sięgnąć po żuraw górnoobrotowy o udźwigu sześciu do szesnastu ton.

Trzecie pytanie: jak długo trwa budowa i jaki jest budżet na przygotowanie placu? Dla budów krótszych niż sześć miesięcy albo przy ograniczonym budżecie na infrastrukturę placu budowy żuraw dolnoobrotowy szybkiego montażu pozwoli zaoszczędzić od dziesięciu do dwudziestu tysięcy złotych na fundamencie i kilka dni na montażu. Dla długich inwestycji powyżej roku koszt fundamentu rozłożony na czas trwania projektu jest mniej istotny i klasyczny górnoobrotowy z jego lepszymi parametrami staje się bardziej opłacalny.

GEP Poland — dobór żurawia dla Twojej inwestycji

W GEP Poland oferujemy oba typy żurawi – zarówno klasyczne żurawie wieżowe górnoobrotowe marek Terex, Potain, Liebherr i Raimondi jak i żurawie dolnoobrotowe szybkiego montażu FB Gru. Dobór właściwego typu maszyny to jedna z pierwszych decyzji jakie podejmujemy razem z klientem na etapie planowania – błąd tutaj kosztuje dużo więcej niż kilka telefonów do specjalisty przed zakupem lub wynajmem.

Nie wiesz który typ żurawia pasuje do Twojej budowy? Skontaktuj się z nami – nasi doradcy przeanalizują Twój projekt i w ciągu jednego spotkania lub rozmowy telefonicznej powiedzą Ci jasno czy potrzebujesz górnoobrotowego czy dolnoobrotowego, i który konkretny model z naszej oferty najlepiej pasuje do Twoich potrzeb i budżetu.